۱۳۹۶ جمعه ۲۷ مرداد
شماره‌های پیشین:
شماره ۲۱۶۰ - ۱۳۹۳ چهارشنبه ۲۱ آبان
تفاوت شرق و غرب عالم
درآمد روزنامه‌نگاران
محمدحسین نجاتی
روزنامه‌نگاران، کوزه‌گرانی هستند که از کوزه‌های شکسته آب می‌نوشند؟ پاسخ به این سوال در پایان گزارش با تحلیل شخصی شما ممکن است. روزنامه‌نگاری در ایران را برخی مرغ عروسی و عزا می‌خوانند. برخی دیگر، دیواری کوتاه‌تر از رسانه‌ها در میان جریان‌های تاثیرگذار در فضای سیاسی و اجتماعی کشور نمی‌بینند. روزنامه‌نگاران، در حضور کمرنگ نهاد‌های مدنی، پرچم آموزش‌ها و تحرک‌های کم‌تعداد مدنی را بلند و همزمان با خمیازه‌های احزاب سیاسی، دست‌به‌عصا در فضای سیاسی کشور نقش‌آفرینی می‌کنند. چراغ خاموش، زخم‌ها و چالش‌های اقتصادی مردم را گوشزد  و در لفافه، اشتباهات در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی و نقش آنان در بروز مشکلات را مطرح می‌کنند. دلسوزانه آسیب‌های اجتماعی را رسانه‌ای می‌کنند و علاوه بر نهاد‌های نظارتی نیم‌نگاهی نیز به برخی رسانه‌ها دارند که نکند آب‌ها در یک جوی نرود و توپخانه‌ها بر ضدهم‌صنفان، به‌کار گرفته نشود. حالا در کنار همه این فعالیت‌ها و مصلحت‌سنجی‌ها، به جرات می‌توان گفت بخش زیادی از روزنامه‌نگاران با وضعیت معیشتی سختی مواجه هستند؛ مساله‌ای که تا حد زیادی بر کیفیت خروجی‌های رسانه‌ای در مطبوعات کشور تاثیرگذار است و تاثیر مستقیم خود را بر رضایت از شغل به‌عنوان یکی از محرک‌های اصلی این حرفه گذاشته است. قدمت دستمزد‌های پایین در حرفه روزنامه‌نگاری به حدی است که می‌توان آن را در حدواندازه‌های رضایت از شغل پایین پرستاران و معلمان دانست و آن را یکی از اصلی‌ترین چالش‌های روزنامه‌نگاری در ایران خواند. با این تفاوت که روزنامه‌نگاران برخلاف پرستاران، مهندسان، پزشکان، کارگران، و... فاقد نهادی صنفی هستند و حتی زمانی که دارای «انجمن صنفی روزنامه‌نگاران» بودند نیز قدمی برای احیای حقوق آنها برداشته نشد.
بررسی چرایی دستمزد‌های پایین در روزنامه‌نگاری به میزگرد‌ها و بررسی‌های همه‌جانبه و کسب نظر تمامی ذی‌نفعان در این رابطه نیاز دارد، اما خالی از لطف نیست که بدانیم در کشور‌های دیگر دنیا اوضاع دستمزدی روزنامه‌نگاران چگونه است، اوضاع معیشت روزنامه‌نگاران پیش از این چگونه بوده و حالا در این شرایط و در قدم‌اول باید چه کاری برای بهبود وضعیت معیشتی روزنامه‌نگاری انجام داد.
روزنامه‌نگاری در زمره بدترین شغل‌ها
در رابطه با سختی شغل و مشکلات روزنامه‌نگاری مسایل زیادی در نوع خود مطرح شده است؛ به‌خصوص در کشور‌هایی که رسانه‌ها از قدرت بالایی برخوردارند و از نظر اقتصادی روزنامه‌نگاران آن درآمد همتراز با پزشکان و نیروهای متخصص دارند. به‌طوری‌که براساس بررسی‌های روزنامه وال‌استریت‌ژورنال در سال۲۰۱۳، از میان ۲۰۰شغل در جهان، روزنامه‌نگاری در زمره یکی از ۱۰شغل سخت و بد دنیا معرفی شده است. وال‌استریت‌ژورنال (The Wall Street Journal) یکی از مهم‌ترین و پرنفوذترین روزنامه‌های اقتصادی-سیاسی در جهان و پرتیراژترین روزنامه در سطح ایالات‌متحده‌آمریکاست که پرمخاطب‌ترین روزنامه انگلیسی‌زبان، با موضوع تجاری، محسوب می‌شود. این روزنامه در بررسی سال۲۰۱۳ براساس پنج‌معیار سلامت جسمانی، محیط کاری، میزان درآمد، استرس و رضایت شغلی به رتبه‌بندی بهترین و بدترین شغل‌های دنیا پرداخت که براساس آن شغل‌های: دبیری، مهندسی پزشکی، مهندسی نرم‌افزار، شنوایی‌سنجی، برنامه‌ریزی مالی، متخصص بهداشت دندان، درمانگر، بینایی‌سنجی، فیزیوتراپیست و پردازشگر سیستم‌های کامپیوتری را به ترتیب به‌عنوان بهترین شغل‌ها و شغل‌های: مهماندار هواپیما، بنایی، پستچی، محاسبه‌گر، کشاورز، کارگران دکل نفتی، بازیگر، داوطلب نظامی (سرباز)، نجار و خبرنگار (روزنامه‌نگار) را به ترتیب به‌عنوان بدترین شغل‌های جهان معرفی کرده است.
درآمد روزنامه‌نگاران در گوشه‌ و کنار دنیا:
آمریکا، انگلیس، استرالیا و قطر
روزنامه‌نگاران آن‌ورآبی چقدر درآمد دارند؟ برای پاسخ به این سوال بررسی‌ها و اطلاعاتی از اداره کار کشور آمریکا و انگلیس با اطلاعات سایت معتبر سنجش درآمد یعنی «pay sclae» همراه شده است. اطلاعات موجود و ارایه‌شده از سوی اداره کار کشور آمریکا در سال۲۰۰۹ نشان می‌دهد یک روزنامه‌نگار آمریکایی در سال۲۰۰۹ سالانه ۴۴هزاردلار درآمد داشته که این رقم در سال۲۰۱۴ به رقمی در حدود ۵۶هزاردلار آمریکا رسیده است. ارزش این میزان درآمد زمانی مشخص می‌شود که براساس اطلاعات مندرج در سایت «pay sclae» بالاترین درآمد یک پزشک در آمریکا مربوط به پزشکان بخش مراقبت‌های ویژه با ۹۰هزاردلار در سال می‌شود و برخی پزشکان در رده‌های پایین‌تر درآمدی معادل روزنامه‌نگاران دارند. همچنین در این کشور سردبیران نیز سالانه درآمدی در حدود ۷۵هزاردلار دارند که جزو درآمد‌های بالا در اقتصاد کشور آمریکا محسوب می‌شود. علاوه بر آمریکا، کشور انگلستان نیز درآمد بالایی به اصحاب رسانه خود پرداخت می‌کند. اطلاعات مندرج در سایت «pay sclae» نشان می‌دهد خبرنگاران انگلیسی سالانه ۲۵هزارپوند درآمد دارند و سردبیران با درآمد سالانه ۳۵هزارپوندی، یکی از مناسب‌ترین حقوق‌ها را در این کشور دریافت می‌کنند. این میزان حقوق در شرایطی است که براساس گزارش اتحادیه ملی روزنامه‌نگاران انگلیس در سال۲۰۱۰ میزان حقوق روزنامه‌نگاران در انگلیس در قیاس با دستمزد سایر صاحبان مشاغل «متوسط» ارزیابی می‌شود. بر اساس همین گزارش، دستمزد سالانه یک گزارشگر کارآموز حدود 15هزارپوند است، اما حقوق سالانه همین کارآموز در روزنامه‌های استانی یا محلی ممکن است تا 12هزارپوند (بیش از 59میلیون‌تومان) کاهش یابد. در عین حال، متوسط حقوق سالانه همه روزنامه‌نگاران بریتانیا 24هزارو500پوند است. حقوق سالانه روزنامه‌نگاران دارای یک تا چهارسال سابقه حدود 14هزارو900پوند تا 24هزارو350پوند است. حقوق روزنامه‌نگارانی که پنج تا 9سال سابقه دارند، حدود 21هزارو700پوند تا 35هزارپوند است و حقوق روزنامه‌نگاران بالای 10سال تجربه از 22هزارپوند تا 39هزارپوند بسته به کیفیت کار آنان نوسان خواهد داشت.
در استرالیا نیز اوضاع همانند انگلیس است. به طوری‌که اطلاعات مندرج در سایت «pay sclae»نشان می‌دهد یک خبرنگار در این کشور سالانه رقمی در حدود ۴۰هزاردلار درآمد دارد. همچنین به‌دلیل نبود اطلاعات کافی از شرایط کشور‌های همسایه یا حاشیه خلیج‌فارس، امکان بررسی دقیقی از وضعیت درآمدی روزنامه‌نگاران وجود نداشت، اما برخی خبرنگاران ایرانی ساکن در خارج از کشور میزان درآمد خبرنگاران بخش انگلیسی شبکه الجزیره را سالانه رقمی در حدود ۵۵ تا ۶۰هزاردلار تخمین می‌زنند.
سعید لیلاز: حرفه خود را تغییر دهید!
پس از بررسی اوضاع درآمدی روزنامه‌نگاران در گوشه‌وکنار دنیا، نوبت به این سوال می‌رسد که حالا باید چه‌کار کرد؟
 سعید لیلاز کارشناس و فعال مسایل اقتصادی که پیش از این نیز سابقه فعالیت حرفه‌ای روزنامه‌نگاری را داشته و هنوز هم دستی بر آتش دارد، پیشنهاد عجیبی دارد: خودکشی کنید! لیلاز می‌گوید: «روزنامه‌نگاران ایرانی مانند بنا‌های قبل از انقلاب شده‌اند چهارماه کار می‌کنند و هشت‌ماه دیگر را فقط آجر بغل می‌کنند و گنجشک‌روزی می‌شوند.»
 لیلاز به تجربه‌های شخصی خود نیز اشاره می‌کند و می‌افزاید: «بنده چندسالی به‌صورت حرفه‌ای فعالیت رسانه‌ای انجام دادم و بعد از مدتی به این نتیجه رسیدم که این شغل جواب زندگی و معیشت من را نمی‌دهد و بی‌تعارف در بخش خصوصی و در فعالیت‌های اقتصادی آغاز به کار کردم.»
او ادامه می‌دهد: «من به جرات می‌توانم بگویم برخی روزنامه‌نگاران ما ۵۰ یا صدسال از جامعه ایرانی جلوترند و الزام کار مطبوعاتی این است که فرد دایما برای به‌روزکردن خود قدم‌هایی بردارد که با در تنگنابودن معیشت روزنامه‌نگاران، این امر شدنی نیست و از روزنامه‌نگار گرسنه روزنامه‌نگار خوب درنمی‌آید.»
 لیلاز در پایان پیشنهادی نیز به روزنامه‌نگاران دارد: «بعضی مواقع بی‌توجهی به معیشت روزنامه‌نگاران باعث می‌شود این شک در من تقویت شود که نکند تعمدی در کار است؟ با این حال، من پیشنهاد می‌کنم حرفه خود را تغییر دهید.»
محمد بلوری: با نصف حقوق هفت‌روز در لندن اقامت داشتم
«محمد بلوری»، بنیانگذار صفحه حوادث کشور در روزنامه کیهان، پدر حادثه‌نویسی و استاد بسیاری از اساتید روزنامه‌نگاری ایران، مشکل معیشت روزنامه‌نگاران ایرانی را مربوط به سال‌های اخیر می‌داند.
او می‌گوید: در سال۱۳۵۸ که در کیهان کار می‌کردم و عضو شورای سردبیری بودم، ۱۸هزارتومان حقوق می‌گرفتم و دو،سه‌هزارتومان هم اضافه‌کاری داشتم حالا شما خودتان حساب کنید، چون قیمت دلار آن زمان حدود هفت‌تومان بود.»
 او ادامه می‌دهد: جز حقوق روزنامه با مجلات هم همکاری داشتم که حدود پنج‌هزارتومان می‌شد و من در همان سال به همراه همسرم با ۱۰هزارتومان به انگلیس رفتیم و یک‌هفته در یک‌هتل خوب در لندن ماندیم، کلی خرید کردیم و برگشتیم.
 به گفته بلوری، حقوق خبرنگاران در آن سال رقمی حدود هشت‌تا ۱۲هزارتومان بود. اظهارات محمد بلوری در شرایطی است که در سال۱۳۵۸ میانگین حقوق در کشور رقمی در حدود ۹هزارتومان بود و پزشکان در بخش‌های دولتی رقمی معادل ۱۳هزارتومان در ماه درآمد داشتند.

دیدگاه‌ها(۰)