ورود به حساب کاربری
ایجاد حساب کاربری
کلمه عبور را فراموش کرده‌اید؟
ویرایش حساب کاربری

شارژ اعتبار
سوابق خرید
ردیف فاکتور تاریخ مبلغ (تومان) شرح تراکنش کد رهگیری

30 شماره آخر

  • شماره 3449 -
  • ۱۳۹۸ پنج شنبه ۲۳ خرداد
روزنامه در یک نگاه
امکانات
روزنامه در یک نگاه ورق بزنید دریافت همه صفحات
تبلیغات
ایرانول سپیدار شهروند نارون

هرشل؛ اخترشناس و موسیقی‌دان

حسن فتاحي.عضو هيئت‌تحريريه فصل‌نامه نقد كتاب علوم محض و كاربردي

ساده‌ترین راه مطرح‌شدن به عنوان یک اخترشناس مشهور می‌تواند کشف یک سیاره باشد. البته بسیاری از سیارات برای ابد شناخته شده‌اند. عطارد، زهره و زحل به اندازه‌ای روشن و نورانی‌اند که با چشم غیرمسلح هم دیده می‌شوند. از آنجایی که در دوره تناوب ثابتی حرکت می‌کنند، بنابراین به‌راحتی برای اخترشناسان شناخته شدند. به هر حال، در قرن 18م هر اخترشناسی که سیاره‌ای جدید در منظومه شمسی می‌یافت، موجبات شهرتش فراهم می‌شد.
شخصی که کارهایش به اولین شکوفایی‌های منظومه شمسی منجر شد، دیوانه‌ای بود که دو نظریه داشت: ویلیام هرشل. هرشل تا زمانی که 43ساله شود، معلم موسیقی بود که به صورت آماتوری نجوم هم کار می‌کرد. وسواس فکری هرشل درباره نجوم باعث شد  در قیاس با حرفه‌ای‌های زمان، پول و انرژی بسیاری را صرف سرگرمی‌اش کند. در حدود 10 ساعت با سنگ سمباده کار می‌کرد تا آن را برای تلسکوپ آماده کند و هیچ زمان استراحتی برای غذا در نظر نمی‌گرفت، بلکه به وسیله لقمه‌های خواهرش، کارولین، همراه با کار غذا می‌خورد. اولین نظریه خوبش روش دیدن اجرام کم‌نورتر و در نتیجه دیدن نقاط عمیق‌تر کیهان با ساخت تلسکوپ‌هایی با آینه‌های بزرگ‌تر بود. این امر موجب شد تا آینه‌های بزرگ و بزرگ‌تری ساخته شود تا اینکه در تلسکوپ‌های کک به اوج خود یعنی 10 متر برسد. این در حالی است که تلسکوپ کک به کمک انبوهی از اخترشناسان، مهندسان، تکنیسین‌ها و طی‌کردن مراحل مختلف طراحی و ساخته شده بود، ویلیام هرشل بریتانیایی همه تلسکوپ‌هایش را خودش ساخت. می‌توان خانه او را با معماری زیبای دوره جورج سوم که در یکی از شهرهای چشمه معدنی انگلستان قرار داشت، ترکیبی از خانه، رصدخانه و کارخانه تلسکوپ‌سازی در نظر گرفت. یک ارتباط جالب ادبی این است که این دوره همان دوره رمان‌های جین آستن است که در آنها وقایع اغلب در شهر باث رخ می‌دهند. از معلمان موسیقی هم زیاد نام می‌برند و می‌شود تصور کرد  هرشل در حالی که به دختران خانم آستن موسیقی تعلیم می‌دهد، غرق در افکارش برای ساخت تلسکوپی بزرگ‌تر است.
دومین نظریه خوب هرشل درباره  فرایندهای نجومی بود و اینکه این فرایند فقط رصد اجرام شناخته‌شده سماوی نیست، بلکه از بررسی اصولی آسمان نیز ناشی می‌شود. روش هرشل در بررسی آسمان که آن را «روش جاروبی» نامید، این‌گونه بود که هر شب باریکه‌ای از آسمان به پهنای دو درجه را انتخاب کرده و سپس آن ناحیه را دو بار برای یافتن اجرام تازه جست‌وجو می‌کرد. در جریان این کاوش، هرشل کل پهنه آسمان را پنج مرتبه بررسی و جاروب کرد؛ شیوه‌ای که اخترشناسان امروزی به آن مساحی آسمان می‌گویند. از آنجایی که هرشل در این دور از مساحی‌ها  یا به قول خودش جاروب آسمان، از تلسکوپی به مراتب بهتر از قبل استفاده می‌کرد، توانست صدها عدد از خوشه‌های ستاره‌ای و نیز ستاره‌های دوتایی و تعدادی سحابی را بیابد.
نقطه عطف زندگی هرشل یک شب در حیاط پشتی خانه‌شان اتفاق افتاد. زمان جاروب آسمان با تلسکوپ تازه‌اش ستاره‌ای را رصد کرد که به نظر می‌رسید موقعیتش نسبت به سایر ستارگان تغییر می‌کند. ویلیام هرشل سیاره‌ای تازه یافته بود؛ اولین سیاره‌ای که در مقطع ابتدایی دوران مدرن نجوم کشف شده بود. این کشف بزرگ، زندگی هرشل را دگرگون کرد و او را از یک اخترشناس تازه‌کار و ناشناس که برخی از اخترشناسان دیگر حتی نمی‌دانستند نام او را چگونه تلفظ کنند،  به اخترشناسی نامور تبدیل کرد. هرشل بعد از این کشف حدود سه ماه را در اتاق‌های ترسیم انجمن سلطنتی نجوم در لندن سپری کرد. او در نامه‌ای به خواهرش آن سه ماه را این‌گونه توصیف کرده است: اتلاف وقت کامل. به منظور اینکه هرشل از تدریس موسیقی دست بکشد، پادشاه وقت جورج سوم، حقوق بازنشستگی مناسبی برایش در نظر گرفت.
ویلیام هرشل که در واقع ملیت دوگانه
آلمانی‌-بریتانیایی داشت، در تاریخ 15 نوامبر 1737 به دنیا آمد و 83 سال بعد در تاریخ 25 آگوست 1822 در انگلستان درگذشت. هرشل نه فقط به دلیل کشف سیاره اورانوس مشهور است، بلکه او پیشگام کشف تابش فروسرخ  و استفاده از منشور برای فهم بهتر طیف اجرام نجومی بود. بخشی از شهرت و موفقیت ویلیام هرشل مرهون خواهرش کارولین هرشل است که او هم از زنان پیشگام نجوم بود.
قبل از اینکه سیاره جدید که هرشل کشف کرده بود یک بار دور خورشید بچرخد، سیاره‌ای دیگر کشف شد. مسیر تعیین‌شده هر سیاره اساسا از طریق نیروی گرانش خورشید تعیین می‌شود. هر چند اثرات کوچکی هم ناشی از گرانش دیگر سیارات وجود دارد. یک سال بعد از کشف اورانوس دانشمندان دریافتند  این سیاره از مسیر پیش‌بینی‌شده تبعیت نمی‌کند. این مسئله حاکی از وجود سیاره‌ای دیگر ورای اورانوس بود.
 

ارسال دیدگاه شما

ساعت
روزنامه شرق
عنوان صفحه‌ها

شماره 3515

تاریخ ۱۳۹۸/۶/۱۱

کارتون
کارتون

هرشل؛ اخترشناس و موسیقی‌دان

حسن فتاحي.عضو هيئت‌تحريريه فصل‌نامه نقد كتاب علوم محض و كاربردي

ساده‌ترین راه مطرح‌شدن به عنوان یک اخترشناس مشهور می‌تواند کشف یک سیاره باشد. البته بسیاری از سیارات برای ابد شناخته شده‌اند. عطارد، زهره و زحل به اندازه‌ای روشن و نورانی‌اند که با چشم غیرمسلح هم دیده می‌شوند. از آنجایی که در دوره تناوب ثابتی حرکت می‌کنند، بنابراین به‌راحتی برای اخترشناسان شناخته شدند. به هر حال، در قرن 18م هر اخترشناسی که سیاره‌ای جدید در منظومه شمسی می‌یافت، موجبات شهرتش فراهم می‌شد.
شخصی که کارهایش به اولین شکوفایی‌های منظومه شمسی منجر شد، دیوانه‌ای بود که دو نظریه داشت: ویلیام هرشل. هرشل تا زمانی که 43ساله شود، معلم موسیقی بود که به صورت آماتوری نجوم هم کار می‌کرد. وسواس فکری هرشل درباره نجوم باعث شد  در قیاس با حرفه‌ای‌های زمان، پول و انرژی بسیاری را صرف سرگرمی‌اش کند. در حدود 10 ساعت با سنگ سمباده کار می‌کرد تا آن را برای تلسکوپ آماده کند و هیچ زمان استراحتی برای غذا در نظر نمی‌گرفت، بلکه به وسیله لقمه‌های خواهرش، کارولین، همراه با کار غذا می‌خورد. اولین نظریه خوبش روش دیدن اجرام کم‌نورتر و در نتیجه دیدن نقاط عمیق‌تر کیهان با ساخت تلسکوپ‌هایی با آینه‌های بزرگ‌تر بود. این امر موجب شد تا آینه‌های بزرگ و بزرگ‌تری ساخته شود تا اینکه در تلسکوپ‌های کک به اوج خود یعنی 10 متر برسد. این در حالی است که تلسکوپ کک به کمک انبوهی از اخترشناسان، مهندسان، تکنیسین‌ها و طی‌کردن مراحل مختلف طراحی و ساخته شده بود، ویلیام هرشل بریتانیایی همه تلسکوپ‌هایش را خودش ساخت. می‌توان خانه او را با معماری زیبای دوره جورج سوم که در یکی از شهرهای چشمه معدنی انگلستان قرار داشت، ترکیبی از خانه، رصدخانه و کارخانه تلسکوپ‌سازی در نظر گرفت. یک ارتباط جالب ادبی این است که این دوره همان دوره رمان‌های جین آستن است که در آنها وقایع اغلب در شهر باث رخ می‌دهند. از معلمان موسیقی هم زیاد نام می‌برند و می‌شود تصور کرد  هرشل در حالی که به دختران خانم آستن موسیقی تعلیم می‌دهد، غرق در افکارش برای ساخت تلسکوپی بزرگ‌تر است.
دومین نظریه خوب هرشل درباره  فرایندهای نجومی بود و اینکه این فرایند فقط رصد اجرام شناخته‌شده سماوی نیست، بلکه از بررسی اصولی آسمان نیز ناشی می‌شود. روش هرشل در بررسی آسمان که آن را «روش جاروبی» نامید، این‌گونه بود که هر شب باریکه‌ای از آسمان به پهنای دو درجه را انتخاب کرده و سپس آن ناحیه را دو بار برای یافتن اجرام تازه جست‌وجو می‌کرد. در جریان این کاوش، هرشل کل پهنه آسمان را پنج مرتبه بررسی و جاروب کرد؛ شیوه‌ای که اخترشناسان امروزی به آن مساحی آسمان می‌گویند. از آنجایی که هرشل در این دور از مساحی‌ها  یا به قول خودش جاروب آسمان، از تلسکوپی به مراتب بهتر از قبل استفاده می‌کرد، توانست صدها عدد از خوشه‌های ستاره‌ای و نیز ستاره‌های دوتایی و تعدادی سحابی را بیابد.
نقطه عطف زندگی هرشل یک شب در حیاط پشتی خانه‌شان اتفاق افتاد. زمان جاروب آسمان با تلسکوپ تازه‌اش ستاره‌ای را رصد کرد که به نظر می‌رسید موقعیتش نسبت به سایر ستارگان تغییر می‌کند. ویلیام هرشل سیاره‌ای تازه یافته بود؛ اولین سیاره‌ای که در مقطع ابتدایی دوران مدرن نجوم کشف شده بود. این کشف بزرگ، زندگی هرشل را دگرگون کرد و او را از یک اخترشناس تازه‌کار و ناشناس که برخی از اخترشناسان دیگر حتی نمی‌دانستند نام او را چگونه تلفظ کنند،  به اخترشناسی نامور تبدیل کرد. هرشل بعد از این کشف حدود سه ماه را در اتاق‌های ترسیم انجمن سلطنتی نجوم در لندن سپری کرد. او در نامه‌ای به خواهرش آن سه ماه را این‌گونه توصیف کرده است: اتلاف وقت کامل. به منظور اینکه هرشل از تدریس موسیقی دست بکشد، پادشاه وقت جورج سوم، حقوق بازنشستگی مناسبی برایش در نظر گرفت.
ویلیام هرشل که در واقع ملیت دوگانه
آلمانی‌-بریتانیایی داشت، در تاریخ 15 نوامبر 1737 به دنیا آمد و 83 سال بعد در تاریخ 25 آگوست 1822 در انگلستان درگذشت. هرشل نه فقط به دلیل کشف سیاره اورانوس مشهور است، بلکه او پیشگام کشف تابش فروسرخ  و استفاده از منشور برای فهم بهتر طیف اجرام نجومی بود. بخشی از شهرت و موفقیت ویلیام هرشل مرهون خواهرش کارولین هرشل است که او هم از زنان پیشگام نجوم بود.
قبل از اینکه سیاره جدید که هرشل کشف کرده بود یک بار دور خورشید بچرخد، سیاره‌ای دیگر کشف شد. مسیر تعیین‌شده هر سیاره اساسا از طریق نیروی گرانش خورشید تعیین می‌شود. هر چند اثرات کوچکی هم ناشی از گرانش دیگر سیارات وجود دارد. یک سال بعد از کشف اورانوس دانشمندان دریافتند  این سیاره از مسیر پیش‌بینی‌شده تبعیت نمی‌کند. این مسئله حاکی از وجود سیاره‌ای دیگر ورای اورانوس بود.
 

ارسال دیدگاه شما